CAS BİLİŞSEL DEĞERLENDİRME SİSTEMİ NEDİR?

Yazar: Uzman Psikolog Serap Sözen

CAS (Cognitive Assessment System) Bilişsel Değerlendirme Sistemi; Das, Naglieri ve Kirby tarafından 5-17 yaşları arasındaki çocukların bilişsel becerilerinin değerlendirilmesi için geliştirilen, Türkiye standardizasyon çalışması İstanbul Üniversitesi’nden Doç. Dr. Tamer Ergin tarafından gerçekleştirilen ve kuramsal temelleri PASS teorisine dayanan, geçerlik ve güvenirliği yüksek bir uygulamadır.

CAS; Planlama, Eşzamanlılık, Dikkat ve Ardıllık olmak üzere toplam 4 ölçekten ve 12 alt testten oluşmaktadır. Bu uygulama ile 5-17 yaş arasındaki çocukların bilişsel kapasiteleri ve işlemleme hızları ayrıntılı olarak değerlendirilmektedir.

CAS Uygulaması Hangi Alanlarda Bilgi Verir? Genel olarak CAS uygulaması, çocuğun zihinsel süreçlerini anlamak için şu durumlarda güçlü bir yol haritası sunar:

• Akademik Başarı: Okul başarısının önceden öngörülmesi ve potansiyelin belirlenmesinde,

• Dikkat Süreçleri: Dikkat dağınıklığı, odaklanma sorunları ve hareketlilikle ilgili zorlukların bilişsel kökenlerinin analizinde,

• Öğrenme Farklılıkları: Okuma, yazma veya matematikte yaşanan güçlüklerin (Öğrenme Güçlüğü riskinin) tespit edilmesinde,

• Gelişim Takibi: Bilişsel gelişim düzeyinin yaş normlarına göre nerede olduğunun belirlenmesinde,

• Dürtü Kontrolü: Duygu ve davranışları yönetme becerilerinin (planlama yeteneği) değerlendirilmesinde,

• Üstün Potansiyel: Üstün potansiyelli çocukların güçlü bilişsel alanlarının keşfedilmesinde kullanılmaktadır.

CAS Bilişsel Değerlendirme Sistemi çalışmasıyla; çocukların yaş ortalamasında, yaş ortalamasının üstünde ya da altında seyretmekte olan becerileri belirlenmekte ve ihtiyaç duyulması halinde bu alanların geliştirilmesi amacıyla çocuğa özel PASS Bilişsel Müdahale Programı önerilmektedir.

Neden Uygulanmalı? CAS’in 5 yaşından itibaren uygulanabilen bir değerlendirme aracı olması; ilkokul 1. sınıf ve sonrasındaki akademik süreçlerde yaşanabilecek olası zorlukların erken dönemde fark edilmesini sağlar. Böylece ilkokul başlamadan önce çocuğun ihtiyaç duyduğu bilişsel gelişim alanlarında desteklenmesine fırsat sunar.

Ayrıca LGS ya da TYT-AYT sınavlarına hazırlık sürecinde; öğrencinin çok çaba göstermesine rağmen istediği başarıyı elde edemediği durumlarda, bunun olası sebeplerinin (Örn: bilgiyi geri çağırma hızı, planlama hatası vb.) anlaşılmasına katkı sağlayan önemli bir araçtır.

Okul yaşantısında çocukların yaşadığı okuma, anlama, dikkat veya hafıza problemlerinin hangi becerideki eksiklikten kaynaklandığının bilinmesi; çocukların “tembel” veya “isteksiz” olarak etiketlenmesini önler. Sorunun kaynağı (kısa süreli hafıza, zaman yönetimi veya strateji eksikliği vb.) tespit edildiğinde, çözüm üretmek ve çocuğun özgüvenini korumak çok daha mümkün hale gelir.

UYGULAMA SÜRECİ HAKKINDA BİLGİ

• Süre: Uygulama, çocukla birebir olarak yapılmakta ve yaklaşık 1 saat 30 dakika sürmektedir.

• Ön Görüşme: Uygulama öncesinde uzmanımız, ebeveynlerle bir ön görüşme yaparak çocuğun gelişim öyküsünü ve teste ihtiyaç duyulan nedenleri dinler.

• Raporlama ve Geri Bildirim: Uygulama sonrasında sonuçlar analiz edilir ve 15 gün içerisinde ebeveynlerle detaylı bir “Aile Raporu” paylaşılır. Bu görüşmede sonuçların ne anlama geldiği, evde ve okulda çocuğun nasıl desteklenebileceği üzerine somut öneriler sunulur.