Yazar: Uzman Psikolog Serap Sözen
Psikolojik içerikli yapımlar ve danışmanlık süreçlerini konu alan sahneler içeren diziler, filmler son dönemde neden bu kadar ilgi görmekte? Bugün tartıştığımız bu konuyu daha derinden anlamak için, bir “söz sanatı” gibi gördüğüm psikolojik danışmanlık sürecinin, kişilerin içsel dünyalarında ne anlama geldiğine bakmak lazım diye düşünüyorum.
Madem bu süreci bir tür söz sanatı olarak tanımladık, ben de sözlerime bir şiirin dizeleriyle başlamak istiyorum.
“Bak aynı başına gelmiş adamın benim başıma gelen O da üzülmüş aynı benim gibi Benimki daha acıklı değil Onunkinden, fiyakalı değil onun acısı benimkinden Sade güzel olan kelimeler Sade kelimeler Kelimeler…”
Bireyler, kendi seçimleri olan ya da varoluşçu bir tanımlamayla “içine fırlatıldıkları” yaşam deneyimlerinin duygusal yükünü taşımakta zorlandıkları dönemlerde bir uzmandan destek arayışına girerler. Danışan konumundaki kişi, kendisini görüşmeye getiren deneyimlerini sanki sadece kendisinin başına gelmiş gibi hissetmeye, öyle düşünmeye eğilimli bir yerde durur genellikle. Kendisi çok zorlayıcı süreçler yaşamaktadır ve yaşantısında çok yalnızdır.
Bu yalnızlık hissi çoğunlukla içsel bir ıssızlığın ifadesi olsa da, bilinç düzeyinde bunun farkında olmayan kişi için; izlediği bir dizideki karakterin benzer sorunlar yaşadığını görmek, yalnızlık hissinin üzerine su serpilmiş gibi hissettirir. “O da aynı benim yaşadığımı yaşıyor, duygumda yalnız değilmişim” farkındalığı veya dizi karakterinin problemlerinin büyüklüğünü gören izleyicinin “Hayatta ne zorluklar varmış, benimki aşılabilir” diye düşünerek kendisini rahatlatmasına izin verir kurgusal dünyanın karakterleri.
Diğer yandan bilinçdışı bir düzlemde işleyen “özdeşim” mekanizması da imdadına yetişir izleyicinin. Kurgusal dünyanın karakterleriyle özdeşim kuran izleyici, izlediği karakter olur dizi, film boyunca. Karakterin dertleriyle üzülür, sevinçleriyle sevinir, haksızlığa uğramasına öfkelenir; onunla yaşar adeta. Konu edinilen kendisi olmadığında daha savunmasız olur insan. Dirençleri rafa kaldırmak kolaylaşır “ötekini” izlerken. Ötekine ait olduğunu sandığı deneyimden bir şeyler alması, öğrenmesi kolaylaşır böylelikle. Psikolojik temalı diziler ve filmler, bu açıdan bakıldığında kişisel farkındalık adına önemli bir işlev görmektedir. İzleyiciyi bir anda “öteki” yapar ve savunma bariyerlerine takılmaksızın iç dünyasına bir şeyler almasına imkan tanır. Kendisi olmadan, kendisiyle yüzleşmesini sağlar.
Dizilerdeki ve filmlerdeki görüşme sahneleri; uzman ve danışan arasındaki o iki kişiye özgü olan ve neye benzediği tam bilinmediği için bazen çekinilen danışmanlık odasını da halka açık bir hale getirir. O odada neler olmaktadır? Uzman tam olarak ne yapmaktadır ki danışan bir gelişim göstermektedir?
Kişi, bu iki kişilik ilişkide; öncelikle anne-çocuk arasındaki o ilk bağdaki açmazlarını, sonrasında üçüncü kişilerin de ilişkisel dünyaya dahil olmasıyla ortaya çıkmış olan durumlarını uzmanına anlatır. Bazen de geçmişteki ilişki figürleri tarafından kendisine nasıl davranılmışsa, uzmana da benzer bir biçimde davranarak; duygusal döngülerini uzman nezdinde sahneler. Tüm bu durumlar dizilerin, filmlerin kurgusal dünyasında sahnede olan karakterler aracılığıyla izleyiciye gösterilir. Böylelikle izleyici, kurgusal karakter aracılığıyla duygusal zorluğunu yaşamaksızın hayat hikayesini ekrandan izleme fırsatını bulmuş olur. Dizi karakteri sayesinde destek almayı deneyimler, sorunlarına çözüm arar ve kurgusal uzmana dilediği gibi öfkelenerek iç dünyasını rahatlatır. Dizilerdeki uzman karakterler, izleyicinin ilişkisel çıkmazlarının ve çatışmalarının anlaşılmasına yardımcı olmuş olurlar.
Gestalt yaklaşımı perspektifinden bakarak da birkaç şey daha eklemek istiyorum sözlerime. Gestalt yaklaşımı “bitmemiş meseleler”den bahseder. Bitmemiş mesele; “o zaman ve orada” yani yaşandığı zaman diliminde doyurulamamış, tatmine ulaşmamış ve bu yüzden de kişinin zemininde enerji yüklü olarak kalmış duygusal ihtiyaçları ifade eden bir tanımlamadır. Bitmemiş meseleler ucu açıkta kalmış sinir uçlarına benzer. Bu duygusal sinir uçları “şimdi ve burada”ki yaşantıda onları uyaran deneyimlerle karşılaştıklarında kendini hissettirir.
İşte bu his, kişisel gelişim ve değişim için ruhsal bir davetiyedir aslında. Bir ekrana ve oradaki dizi, film karakterinin yaşadıklarına bakarak duygudan duyguya savrulan izleyici; ekrana kendi iç dünyasını yansıttığının farkında olmasa bile, kendi bitmemiş meselelerine dair ipuçlarını bilinçdışı bir yolla gördüğünde ekran başına kilitlenip kalmaktadır. “O zaman ve orada” —ki bu çoğu zaman kişinin kendi çocukluğudur— yeterince karşılanmadığı için sabit Gestalt’lara, diğer bir ifadeyle bitmemiş meselelere dönüşmüş psikolojik ihtiyaçlar; kurgusal karakterin yaşadıklarına yansıtılarak tatmine ulaştırılmayı hedefler. Karakterin sorunu çözüldüğünde kişinin içsel olarak hissettiği rahatlama hali, kendi bitmemiş meselesine dair bir umut hissettirdiği içindir.
Bir “söz söyleme sanatı” olan psikolojik danışmanlık ve onun sağladığı imkânları kurgusal dünya aracılığıyla izleyiciye ulaştıran bu yapımların bu denli talep görmesinin; bireysel farkındalığa dolaylı katkıları olması nedeniyle olduğunu düşünmekteyim.
Yasal Uyarı: Bu sitede yer alan içerikler, bilgilendirme ve kişisel gelişim amaçlıdır. Tıbbi teşhis, tedavi veya psikiyatrik müdahale yerine geçmez. Ruhsal rahatsızlıklarınız için lütfen sağlık kuruluşlarına başvurunuz.
İçerik Editörü: Uzman Psikolog Serap Sözen
Son Güncelleme: 02.01.2026
⚠️ YASAL UYARI: Bu web sitesinde yer alan tüm içerikler, makaleler ve paylaşımlar yalnızca kişisel gelişim, bilgilendirme ve farkındalık amaçlıdır. Burada paylaşılan bilgiler, tıbbi bir tanı, tedavi planı veya psikiyatrik müdahale niteliği taşımaz ve hekim kontrolü yerine geçmez. Sitedeki bilgiler, hastalıkların teşhisi ve tedavisi için kullanılamaz. Ruhsal veya fiziksel rahatsızlıklarınız için lütfen hekimlere ve sağlık kuruluşlarına başvurunuz.
WhatsApp us